تأمین برق در چارچوب الگوی مصرف

با نزدیک شدن به فصل گرما، مسئله تأمین برق دیگر فقط یک موضوع فنی نیست، بلکه به نحوه تنظیم رابطه میان تولید، مصرف و قیمت‌گذاری انرژی نیز گره خورده است. وزارت نیرو می‌گوید مبنای اصلی، تأمین برق در چارچوب الگوی مصرف است و مصرف مازاد باید از مسیرهای پیش‌بینی‌شده در بورس انرژی تأمین شود. عباس علی‌آبادی، وزیر نیرو، در گفت‌وگو با خبرنگار تجارت ایران، از منطق این سیاست و برنامه‌های وزارت نیرو برای عبور از تابستان می‌گوید.

تجارت ایران: وزارت نیرو برای تأمین برق مشترکان در تابستان چه سازوکاری را دنبال می‌کند؟

ما تلاش می‌کنیم در محدوده الگوی مصرف، برق مورد نیاز مشترکان، اعم از خانگی، کشاورزی و صنایع، را تأمین کنیم. برای تولید یک مقدار معین فولاد، مقدار مشخصی برق مصرف می‌شود و برای رفاه خانوار نیز میزان معینی مصرف برق در نظر گرفته می‌شود. ما این میزان را که در الگو قرار دارد، تأمین می‌کنیم؛ اما اگر کسی بخواهد مازاد بر الگو مصرف برق داشته باشد، باید آن را از تابلوی مربوط در بورس انرژی خریداری کند؛ از جمله تابلو سبز، تابلو سفید و تابلوی گواهی ظرفیت یا صرفه‌جویی برق.

در این سازوکار، به افرادی که در مصرف برق خود صرفه‌جویی می‌کنند، گواهی ظرفیت اعطا می‌شود تا بتوانند برق صرفه‌جویی‌شده را در بورس عرضه کنند یا در زمان مورد نیاز خود از آن استفاده کنند. توانیر نیز تعهد می‌دهد که به ازای صرفه‌جویی و گواهی صرفه‌جویی، همان مقدار برق را به خودشان بدهد. همچنین این ظرفیت و گواهی ظرفیت را می‌توانند در بازار مربوطه به فروش برسانند.

تجارت ایران: آیا مراجعه به بورس انرژی شامل همه مشترکان می‌شود؟

این سازوکار برای خانوارها نیست، بلکه برای تقاضاها و دیماندهای بالاتر از ۱۵۰ کیلووات، به‌ویژه در شهرک‌های صنعتی، در نظر گرفته شده است و آنها می‌توانند با صرفه‌جویی، گواهی ظرفیت دریافت کنند. خانوارها نیازی به مراجعه به بورس انرژی ندارند. در مورد برق صنایع نیز امیدواریم شرایط کشور به‌گونه‌ای باشد که تولید و مصرف برق متوازن شود و کسری برق نداشته باشیم که بخواهیم بخشی از برق صنعتی یا کشاورزی را کاهش دهیم. اولویت اصلی ما تأمین برق برای صنعت و کشاورزی است، اما این تأمین نیز بر اساس الگو انجام خواهد شد.

تجارت ایران: در صورت بروز محدودیت، اولویت تأمین برق با کدام صنایع خواهد بود؟

برخی صنایع پربازده هستند؛ یعنی مصرف برق آنها کمتر و منافعشان برای کشور بیشتر است. به عبارت دیگر، بازدهی بالاتری دارند. در شرایطی که برق با کسری مواجه باشد، اولویت تأمین برق با بخش‌هایی خواهد بود که راندمان بیشتری دارند و با مصرف کمتر، ارزش افزوده بیشتری ایجاد می‌کنند.

تجارت ایران: مردم چگونه می‌توانند در تولید برق مشارکت داشته باشند و از این مسیر درآمد نیز کسب کنند؟

مردم می‌توانند با نصب پنل‌های خورشیدی بر پشت‌بام‌ها و نیز از طریق صرفه‌جویی و کاهش میزان مصرف، هم در تأمین برق مشارکت کنند و هم از منافع این صرفه‌جویی بهره‌مند شوند.

تجارت ایران: سازوکار گواهی صرفه‌جویی برق چه نقشی در مدیریت مصرف دارد؟

یکی از راه‌های کشف قیمت حامل‌های انرژی، از جمله برق، و همچنین تحقق صرفه‌جویی عملی در بخش خانگی و صنعتی، فروش گواهی صرفه‌جویی برق است. این گواهی‌ها برای مشترکان خانگی یا صنعتی صادر می‌شود که کمتر از الگو مصرف کرده باشند و در تابلو سبز بورس انرژی قابل خرید و فروش است. این سازوکار، راهی برای صرفه‌جویی عملی در بخش برق به‌عنوان یک حامل بسیار ارزشمند انرژی به شمار می‌رود.

تجارت ایران: سیاست وزارت نیرو درباره مصرف برق مازاد بر الگو چیست؟

دولت بر اساس سیاست عدالت، می‌خواهد قیمت برق برای عموم مردمی که در چارچوب الگو مصرف می‌کنند، پایین باشد؛ اما کسانی که بخواهند بیش از الگو برق مصرف کنند، باید قیمت واقعی آن را بپردازند. بنابراین، این دسته از مصرف‌کنندگان باید از طریق تابلو سبز بورس انرژی و با خرید گواهی‌های صرفه‌جویی، هزینه واقعی برق را پرداخت کنند. در کنار این رویکرد، یکی از راه‌های دیگر، تنوع‌بخشی به سبد تولید برق است؛ یعنی در کنار برق حرارتی و برق‌آبی، از برق خورشیدی و بادی نیز استفاده کنیم. در این زمینه، صنایعی که بیش از ۵ مگاوات دیماند یا تقاضای مصرفی دارند، ملزم هستند بخشی از برق خود را از طریق نصب پنل خورشیدی یا از مسیر تابلو سبز انرژی تأمین کنند.

تجارت ایران: وزارت نیرو برای مدیریت رشد مصرف برق در تابستان امسال چه هدف‌گذاری‌ای دارد؟

هدف‌گذاری ما این است که رشد مصرف برق در تابستان امسال ۵ درصد کاهش یابد. به گفته معاون برق و انرژی وزیر نیرو، رشد مصرف برق در تابستان سال جاری نه‌تنها افزایش نخواهد یافت، بلکه باید ۵ درصد نسبت به سال گذشته کاهش پیدا کند. مصطفی رجبی مشهدی، معاون برق و انرژی وزیر نیرو، نیز در پویش «۲۵ درجه، قرار همدلی» اعلام کرده است که هر سال پیش از پیک مصرف برق، جلساتی برگزار می‌شد و امسال نیز چندین ریل‌گذاری انجام شده است. برای نخستین بار، سال گذشته شاهد کاهش رشد تقاضا در بخش برق بودیم که به ۳ درصد رسید.

یکی از راه‌های کشف قیمت حامل‌های انرژی، از جمله برق، و همچنین تحقق

صرفه‌جویی عملی در بخش خانگی و صنعتی ،فروش گواهی صرفه‌جویی برق است.

این گواهی‌ها برای مشترکان خانگی یا صنعتی صادر می‌شود که کمتر از الگو مصرف کرده باشند.

تجارت ایران: برای تحقق این هدف، چه اقداماتی باید در دستور کار قرار گیرد؟

قرار است امسال ۵ درصد از رشد مصرف برق کاسته شود؛ یعنی رشد مصرف برق نسبت به سال گذشته ۵ درصد کمتر شود. البته اگر دما افزایش پیدا کند، ممکن است این رشد اندکی بالاتر رود، بنابراین از هم‌اکنون باید این موضوعات در دستور کار قرار گیرد. نکته دوم این است که هیچ‌گونه نقصی در تولید نباید وجود داشته باشد. پروژه‌ها باید تا پایان خردادماه به انجام برسند، به‌ویژه پروژه‌های حیاتی که باید با جدیت بیشتری دنبال شوند. تکلیف دیگری که وجود دارد این است که هر میزان نیروگاه تجدیدپذیر افتتاح می‌شود، حتماً باید به شبکه سراسری متصل شود. حتی اگر ظرفیت نیروگاه فقط یک کیلووات باشد، باید به شبکه متصل شود تا با کمبود مواجه نشویم.

تجارت ایران: نقش بخش خصوصی و مدیریت مصرف در برنامه عبور از تابستان چیست؟

بخش خصوصی در این زمینه فعال است و ریل‌گذاری جدید بر این مبناست که محدودسازی‌ها از مسیر مدیریت مصرف برق انجام شود. در جریان جنگ تحمیلی، اتفاقاتی برای صنعت برق رخ داد و ما باید در چارچوب محدودیت‌ها، کار را پیش ببریم. در این شرایط نباید اجازه دهیم برخی مشترکان پرمصرف، شرایط را برای کشور دشوارتر کنند. گرچه بیش از ۷۰ درصد مشترکان زیر الگوی مصرف قرار دارند، اما آن دسته که پرمصرف هستند، نباید شرایط را برای کشور سخت کنند. اگر مشترکی بخواهد مازاد بر الگو برق مصرف کند، باید آن را از تابلو سبز بورس انرژی در بورس انرژی خریداری کند.

تجارت ایران: در حوزه بهینه‌سازی مصرف، چه طرح‌هایی در دستور کار قرار دارد؟

بهینه‌سازی مصرف سوخت باید به‌طور جدی دنبال شود و به هیچ وجه نباید پروژه‌ها را متوقف کنیم. یکی از این طرح‌ها، تعویض موتورهای کولر آبی با موتورهای کم‌مصرف و پربازده BLDC است که به‌صورت رایگان برای شهروندان انجام می‌شود و مصرف برق را حدود ۳۰ درصد کاهش می‌دهد. طرح دیگر، تعویض روشنایی معابر است که موجب صرفه‌جویی قابل توجهی می‌شود و در آن، لامپ‌های کم‌مصرف جایگزین لامپ‌های پرمصرف می‌شوند. طرح سوم نیز «مهتاب» است که در آن باید بار پایه برق مدیریت شود تا استمرار تأمین برق حفظ شود و کار با قوت ادامه پیدا کند.

تجارت ایران: ارزیابی شما از تابستان امسال و نقش پویش ۲۵ درجه چیست؟

امیدواریم تابستان امسال بدون خاموشی سپری شود. طرح ۲۵ درجه دمای منزل در قالب «قرار همدلی» در کشور اجرا می‌شود. قرار است در این طرح، ۹۰ هزار نفر به‌صورت برخط پیمان‌نامه‌ای را امضا کنند که دمای ۲۵ درجه را در تابستان رعایت کنند و این اقدام به کاهش مصرف برق کمک می‌کند. در کنار آن، دست‌اندرکاران نیز باید مسئولیت خود را در زمینه تأمین برق به نحو احسن انجام دهند. ما از ظرفیت مردم استفاده می‌کنیم و پویشی نیز در این زمینه راه افتاده است که در آن، وزیر نیرو هم این تعهدنامه را امضا کرده و به پویش ۲۵ درجه «قرار همدلی» پیوسته است.